Hoe snel verdampt water? Dit bepaalt de verdampingssnelheid

Bij kamertemperatuur verdampt water gemiddeld 1 tot 4 millimeter per dag. Dat lijkt weinig, maar over meerdere dagen merk je het verschil duidelijk in een glas of bak water. Als je je afvraagt hoe snel verdampt water zich opstapelt in verlies over tijd, hangt dat af van temperatuur, luchtvochtigheid, wind, zonlicht en het oppervlak van het water. In dit artikel lees je wat die factoren precies doen en wat je in verschillende situaties kunt verwachten.

Bij kamertemperatuur verdampt water gemiddeld 1 tot 4 millimeter per dag

Bij circa 20 graden Celsius en een gemiddelde luchtvochtigheid verdampt water aan het oppervlak ongeveer 1 tot 4 millimeter per dag. Dit is een gemiddelde waarde; de werkelijke snelheid kan hoger of lager uitvallen afhankelijk van de omstandigheden. Een glas water dat je op het aanrecht laat staan, verdampt langzaam maar merkbaar. Na meerdere dagen zie je het niveau duidelijk zakken, zonder dat er ook maar een druppel is gemorst. Bij kamertemperatuur is de verdampingssnelheid laag genoeg om nauwelijks op te vallen, maar hoog genoeg om over tijd een zichtbaar verschil te maken.

Dit zijn de factoren die de verdampingssnelheid bepalen

Temperatuur is de meest bepalende factor. Hoe warmer het is, hoe meer energie de watermoleculen hebben en hoe makkelijker ze ontsnappen aan het wateroppervlak. Bij 30 graden gaat het verdampingsproces merkbaar sneller dan bij 15 graden. Luchtvochtigheid werkt de andere kant op: als de lucht al veel waterdamp bevat, is er minder ruimte voor nieuwe verdamping. Op een vochtige, bewolkte dag verdampt water aanzienlijk trager dan op een droge dag met vergelijkbare temperatuur. Dit verklaart ook waarom wasgoed in een vochtige ruimte veel langer droogt dan buiten in de wind.

Wind versnelt het proces flink. Bewegende lucht voert de waterdamp direct af van het oppervlak, waardoor er steeds ruimte vrijkomt voor nieuwe verdamping. Zonder wind verzadigt de lucht direct boven het water snel en vertraagt het proces. Zonlicht voegt bovenop warmte ook directe stralingsenergie toe aan het wateroppervlak, waardoor de deeltjes sneller ontsnappen. Een apparaat als de Master BC 221 verdampingskoeler bekijken laat zien hoe dit principe in de praktijk wordt benut. Tot slot speelt het oppervlak van het water een rol: een brede, ondiepe bak verliest sneller water dan een smalle, diepe emmer met hetzelfde volume, omdat er op elk moment meer moleculen tegelijk kunnen verdampen.

Hoeveel water verdampt er uit een vijver of emmer?

Hoe snel verdampt water uit een vijver hangt sterk af van het weer en het wateroppervlak. Bij warm en zonnig weer met enige wind kan een vijver 1 tot 3 centimeter water per dag verliezen door verdamping. Bij een vijveroppervlak van 10 vierkante meter gaat het al gauw om 100 tot 300 liter per dag. Vijvereigenaren merken dit in droge zomers duidelijk: het peil zakt snel zonder dat er sprake is van een lek. Als je wilt weten of regenwater het verlies aanvult, lees dan meer over hoe snel regenwater wegzakt in de grond.

Een emmer water buiten in de zon verdampt eveneens merkbaar, al gaat het langzamer dan bij een vijver. Het kleinere oppervlak beperkt de hoeveelheid water die tegelijk kan verdampen. Toch zie je na enkele dagen buiten een duidelijk lager waterpeil, ook als de emmer intact is. Binnenshuis gaat het een stuk trager. Een open bak water bij kamertemperatuur en normale ventilatie verliest pas na een week of langer een zichtbaar niveau, omdat de lagere temperatuur en de beperkte luchtbeweging het proces aanzienlijk remmen.

Veelgestelde vragen over waterverdamping

Verdampt water sneller bij warmte of bij zon?

Beide factoren versnellen het proces, maar op een andere manier. Warmte verhoogt de energie van alle watermoleculen in het water. Zonlicht voegt directe stralingsenergie toe aan het oppervlak zelf. In de praktijk versterken warmte en zon elkaar en zorgen ze samen voor de hoogste verdampingssnelheid.

Verdampt water ook bij vrieskou?

Ja, ook bij lage temperaturen verdampt water, maar heel langzaam. Bij temperaturen onder nul kan water bovendien sublimeren: het gaat dan van ijs direct naar waterdamp, zonder eerst te smelten. Denk aan bevroren was die toch droog wordt buiten in de zon. Meer weten over wat er precies gebeurt bij vrieskou? Lees dan meer over hoe snel water bevriest.

Hoe merk ik dat water verdampt is en niet weglekt?

Als het waterpeil gelijkmatig daalt en er geen natte plekken zichtbaar zijn rondom de vijver of bak, is verdamping de meest waarschijnlijke oorzaak. Een lek veroorzaakt doorgaans een sneller en onregelmatiger verlies, vaak ook zichtbaar als natte grond of plassen in de buurt. Heb je een buitenkraan en vraag je je af hoeveel water er per minuut doorheen stroomt? Lees dan meer over hoe snel water uit de kraan stroomt.

Verdampt zout water even snel als gewoon water?

Zout water verdampt iets langzamer dan zoet water. Zouten verlagen de dampdruk, waardoor het moeilijker wordt voor watermoleculen om aan het oppervlak te ontsnappen. Het verschil is in alledaagse situaties klein, maar bij hoge zoutconcentraties wordt het merkbaar.