Hoe snel zakt regenwater weg in de grond?

Het regent. Een uur later staat je tuin nog vol plassen of juist niet: dan is het water binnen een paar minuten verdwenen. Hoe snel zakt regenwater weg in de grond? Dat verschilt enorm per plek. Het hangt af van de bodem onder je voeten en van wat erbovenop ligt. Ook speelt mee hoe nat de grond al was. Op zand zakt een bui vaak binnen enkele minuten tot uren weg. Op klei kan het dagen of zelfs weken duren.

Zand, klei en veen laten water niet even snel door

Zand bestaat uit grove deeltjes met veel ruimte ertussen. Water zakt daardoor snel naar diepere lagen. Klei werkt omgekeerd, want die laat water slecht door. Plassen kunnen op klei dan ook dagen of zelfs weken blijven staan. Ook veen laat water moeilijk wegzakken. Volgens Rijkswaterstaat zijn klei en veen daarom het gevoeligst voor wateroverlast.

Op zware grond wordt daarom regelmatig drainage aangelegd. Landbouwgrond wordt bijvoorbeeld vaak gedraineerd, zodat het waterpeil onder de wortels blijft. Voor zulke toepassingen bestaan gecertificeerde netten voor filtratie en drainage van Netco. Die zijn bedoeld voor onder meer drainage en infrastructuur.

Verharding houdt het water boven de grond

Bij tegels, asfalt en beton dat is uitgehard komt regenwater de grond niet in. Het stroomt weg naar een put of het riool. Daar zit wel een grens aan. De riolering kan volgens Rijkswaterstaat maximaal 20 tot 30 mm water per uur afvoeren. Valt er meer, dan blijft het water op straat staan. Hoe meer verharding er in een buurt ligt, hoe sneller de plassen ontstaan. Buurten met veel groen hebben daar minder last van.

Een gazon en plantenwortels helpen mee

Plantenwortels maken de grond poreuzer, waardoor water makkelijker doordringt. Gebieden met veel begroeiing hebben daarom de beste omstandigheden. Een gazon is dus meer dan decoratie. Let wel op het seizoen, want gras groeit het snelst in het voorjaar en de herfst. Een kale plek in je gazon heeft in die periodes het snelst weer een dichte grasmat.

Een hevige bui werkt anders dan langdurige regen

Bij een hevige bui valt er veel water in korte tijd. Dan kan zelfs zandgrond niet al het water direct opnemen. Zulke buien veroorzaken vooral in de zomer overlast. Langdurige regen geeft vooral in de winter problemen op het platteland. Het water heeft dan meer tijd om weg te zakken, maar de bodem raakt na verloop van tijd vol. Daardoor kan het water uiteindelijk toch blijven staan.

Droge en verzadigde grond nemen minder water op

Ook de toestand van de grond zelf speelt mee. Na een lange droge zomer zakt regenwater juist moeilijk weg in de uitgedroogde bodem. Bij herhaald uitdrogen kan de grond harder worden. Water zakt bij de volgende bui dan minder gelijkmatig weg. Is de bodem eenmaal verzadigd met regenwater, dan ontstaan er plassen op het land. Bij veel regen stijgt ook het grondwaterpeil. Dat daalt daarna slechts langzaam. Te hoge standen geven natte kelders, kruipruimtes en drassige tuinen.

Zo merk je of jouw tuin het water kwijtraakt

Kijk na een flinke bui goed naar je tuin. Zakt het water snel weg? Of blijft het tijdelijk staan? Die simpele controle geeft meteen een eerste indruk. Blijft het water langer staan dan je verwacht, dan kan dat komen door klei, verharding of een hoge grondwaterstand. Meer groen en minder verharding helpen dan. Zo neem je de oorzaak weg zonder meteen een groot project te starten.

Wat je onder je voeten hebt, bepaalt de rest

Regenwater zakt dus niet overal even snel weg. Op zand ben je er binnen enkele minuten tot uren vanaf, op klei en veen duurt het veel langer. Verharding, een uitgedroogde bodem en een hoge grondwaterstand vergroten het verschil nog. Wie de grond in zijn eigen tuin kent, snapt waarom de ene bui snel verdwijnt. De andere blijft soms dagen hangen.